![kontrola podatkowa bez zapowiedzi](/blog_/img/kontrola-podatkowa-bez-zapowiedzi.jpg)
Co to jest kontrola podatkowa?
Kontrola podatkowa to instytucja prawna przewidziana i dokładnie wyznaczona przez przepisy Ordynacji podatkowej (art.281-292). Organy podatkowe pierwszej instancji (głównie urzędy skarbowe) zyskały prawo do przeprowadzania kontroli podatkowej u podatników, płatników, inkasentów i ich następców prawnych. Podstawowym zadaniem kontroli podatkowej jest weryfikacja czy podmiot poddawany kontroli przestrzega wszystkich obowiązków, które są uwarunkowane aktualnymi przepisami prawa podatkowego.Obowiązek zapowiadania kontroli podatkowej
Zgodnie z art. 282b Ordynacji podatkowej, podatnikowi przekazana zostaje informacja o kontroli podatkowej, zanim zostanie rozpoczęta. Kontrola podatkowa odbywa się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia kontrolowanemu podmiotowi zawiadomienia o planowanej kontroli. Brak wykonania kontroli w terminie 30 dni od dostarczenia zawiadomienia oznacza, że zawiadomienie musi zostać wszczęte ponownie.
Jeżeli kontrola ma się odbyć przed upływem 7 dni, liczonych od dnia doręczenia zawiadomienia konieczne jest uzyskanie zgody albo wniosku kontrolowanego.
Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej składa się z następujących elementów:- oznaczenie organu podatkowego,
- data i miejsce wystawienia,
- oznaczenie kontrolowanego,
- wskazanie zakresu kontroli,
- pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji,
- podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia.
Brak zapowiedzi kontroli podatkowej
Art. 282c Ordynacji podatkowej wyznacza sytuacje, kiedy kontrola podatkowa nie wymaga uprzedzenia o niej podmiotu kontrolowanego.
Brak obowiązku zawiadamianie podatnika, płatnika i innego kontrolowanego podmiotu o planowanej kontroli podatkowej przez organ podatkowy dotyczy następujących sytuacji:- kontrola podatkowa:
- odnosi się do zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług,
- odbywa się na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo albo przestępstwo skarbowe,
- odnosi się do opodatkowania przychodów, które nie znajdują pokrycia w podanych źródłach albo pochodzą ze źródeł nieujawnionych,
- odnoszą się do niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej,
- ma odbyć się na podstawie informacji uzyskanych zgodnie z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
- zostaje wszczęta w trybie, o którym mowa w art. 284a § 1 Ordynacji podatkowej (tzw. tryb „na legitymację”),
- ma charakter doraźny związany z ewidencjonowaniem obrotu z wykorzystaniem kasy rejestrującej, użytkowania kasy rejestrującej lub sporządzania spisu z natury,
- odnosi się do podatku od wydobycia wybranych kopalin,
- ma charakter doraźny związany ze sprawdzeniem zachowania warunków zawieszenia działalności gospodarczej,
- odnosi się do zasadności zwrotu podatku zgodnie z przepisami rozdziału 7b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozdziału 6a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych;
- organ podatkowy uzyskał informacje, które wskazują, że podmiot podlegający kontroli:
- został prawomocnie skazany w Rzeczypospolitej Polskiej za popełnienie przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości lub wykroczenia polegającego na utrudnianiu kontroli; dla osoby prawnej odnosi się to do każdego członka zarządu albo osoby, która zarządza; dla spółek niemających osobowości prawnej – do każdego wspólnika,
- jest zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
- nie ma miejsca zamieszkania lub adresu siedziby albo doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.
Kontrola podatkowa „na legitymację”
Kontrola podatkowa „na legitymację” została opisana w art. 284a Ordynacji podatkowej. § 1 przepisu wskazuje, że do wykonania kontroli wystarczy okazanie legitymacji służbowej dla podmiotu kontrolowanego. Jeżeli czynności kontrolne odbywają się z uwagi na przeciwdziałanie przestępstwu skarbowemu albo wykroczeniu skarbowemu bądź gdy ich głównym celem jest zabezpieczenie dowodów dokonania przestępstwa przez podmiot poddawany kontroli.
Zgodnie z § 1a tego przepisu, gdy podmiot kontrolowany, reprezentant albo pełnomocnik nie jest obecny, kontrola rozpoczyna się po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanemu, który może być uznawany za osobą opisaną w art. 97 Kodeksu cywilnego lub opcjonalnie w obecności przywołanego świadka, który jest funkcjonariuszem publicznych niebędącym pracownikiem organu wykonującego kontrolę.
Zgodnie z § 1 i 1a, kontrolujący jest zobligowany, aby bez żadnej zwłoki, ale maksymalnie w terminie 3 dni roboczych, liczonych od dnia rozpoczęcia kontroli przekazać kontrolowanemu upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Gdy tego nie zrobi, dokumenty z czynności kontrolowanych nie mogą zostać wykorzystane jako dowody w postępowaniu podatkowym.Jak wygląda kontrola?
Kontrola urzędu odbywa się w celu weryfikacji, czy podmiot kontrolowany wywiązuje się z obowiązków określonych z przepisów prawa podatkowego. Przed rozpoczęciem kontroli odbywa się analiza prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania działalności gospodarczej zgodnie z art. 47 ust. 1 P.p. W dalszej kolejności podmiot kontrolowany uzyskuje informacje o planowanej kontroli, poza przypadkami wyznaczonymi w art. 48 ust. 11 P.p. oraz art. 282 c O.p.
Kontrola zostaje wszczęta, kiedy podmiot kontrolowany albo osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego okaże upoważnienie do przeprowadzenia kontroli i okazana zostanie legitymacja służbowa (art. 49 ust. 1 P.p. oraz art. 284 § 1 O.p.).
Drugim przykładem wszczęcia kontroli jest upłynięcie terminu podanego w wezwaniu do stawienia się kontrolowanego, reprezentanta kontrolowanego lub pełnomocnika w siedzibie organu podatkowego w przypadku niemożności doręczenia upoważnienia i okazania legitymacji służbowej (art. 284 § 3 i 4 O.p.) kontrolowanemu w przypadkach, o których mowa w art. 49 ust. 2 i art. 284a § 1 O.p. tj., jeżeli czynności kontrolne są wymagane do przeciwdziałania popełnienia przestępstwa skarbowego albo wykroczenia skarbowego bądź zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.
Podmiot kontrolowany może skorzystać z trzech środków prawnych:- sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności (art. 59 P.p.)
- ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 141 O.p.)
- zakaz podejmowania i prowadzenia równocześnie więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy poza wyjątkami określonymi w art. 54 ust. 1 P.p.
- prowadzenie czynności kontrolnych w zakresie i czasie określonym w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli (art. 283 § 5 oraz art. 284b O.p., a także art. 49 ust. 9 P.p.),
- czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego, reprezentanta kontrolowanego lub pełnomocnika, chyba że kontrolowany zrezygnuje z prawa uczestniczenia w czynnościach kontrolnych (art. 285 O.p. oraz art. 50 ust. 1 P.p.),
- miejsce przeprowadzenia czynności kontrolnych uregulowano w art. 285a i 285b ustawy O.p. oraz art. 51 P.p. Co do zasady czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, za zgodą lub na wniosek kontrolowanego również w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia, a za zgodą kontrolowanego w siedzibie organu podatkowego,
- uprawnienia kontrolujących wynikają z art. 286 O.p.,
- obowiązki kontrolowanego wynikają z art. 287 O.p.,
- z czynności kontrolnych sporządza się protokół kontroli (art 53 P.p. oraz art. 290 O.p.),
Kiedy kontrola zostanie zakończona, przedsiębiorca albo osoba upoważniona do reprezentacji przedsiębiorcy otrzymuje protokół kontroli. W dalszej kolejności w terminie 14 dni, liczonych od dnia złożenia protokołu można zgłosić zastrzeżenia albo wyjaśnienia razem z wnioskami dowodowymi – pod warunkiem że ustalenia protokołu nie są zgodne z opinią kontrolowanego.
Zastrzeżenia zostają rozpatrzone w terminie 14 dni, liczonych od dnia ich otrzymania i zawiadomienia kontrolowanego o sposobie ich załatwienia (art. 291§2 O.p.). Art. 81b O.p. upoważnia kontrolowanego po wykonanej kontroli do poprawy deklaracji podatkowej. W tym celu należy dostarczyć korygującą deklarację. Jeżeli korekta nie zostanie dostarczona, organowi podatkowemu przysługuje prawo do wszczęcia postępowania podatkowego, dzięki któremu można wyznaczyć wysokość zobowiązania podatkowego w okresie poddanym kontroli. Obowiązkiem kontrolowanego jest przekazanie informacji do organu podatkowego o wszystkich zmianach adresu, które miały miejsce w terminie 6 miesięcy, liczonych od dnia zakończenia kontroli podatkowej, gdy podczas kontroli podatkowej wyznaczono nieprawidłowości. Jeżeli ten obowiązek nie zostanie spełniony, postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem (art. 291b O.p).
Data publikacji: 2024-06-28, autor: FakturaXL